Diagnoza ADHD u dorosłych
Podejrzewasz u siebie ADHD? Być może od dawna trudno Ci zacząć zadanie, pamiętać o obowiązkach albo uporządkować codzienność.
A może dopiero niedawno pojawiła się myśl:
„Czy to, z czym zmagam się od lat, mogłoby mieć jakieś wyjaśnienie?”
Co, jeśli masz dobre oceny, pracę i na zewnątrz wszystko wygląda dobrze?
Proces obejmuje wywiad kliniczny uwzględniający kryteria DSM-5-TR, historię rozwoju, obserwację i ocenę funkcjonowania (NICE, 2018; Adamou i wsp., 2024).
Powodem do konsultacji mogą być utrzymujące się trudności z:
Znaczenie ma to, czy utrudniają życie oraz czy ich ślady można odnaleźć także we wcześniejszych latach (CDC, 2026).
- Co najczęściej nie działa: rozpoczynanie zadań, pamiętanie o nich czy ich kończenie?
- Jakie konsekwencje pojawiają się w pracy, domu albo relacjach?
- Czy podobne problemy pamiętam ze szkoły lub studiów?
- Co się zmieniło, że właśnie teraz szukam pomocy?
Nie istnieje pojedynczy test na ADHD, który samodzielnie potwierdza lub wyklucza diagnozę. Podstawą rozpoznania jest szczegółowy wywiad kliniczny i rozwojowy:
- 1Zaczynamy od tego, co sprowadza Cię na konsultację
Chcę poznać Twoje trudności i to, dlaczego szukasz pomocy właśnie teraz. Zapytam o codzienność, zdrowie, wcześniejsze leczenie i sposoby radzenia sobie - to część pełnej oceny ADHD (NICE, 2018). Nie musisz opowiadać wszystkiego po kolei. Pomogę Ci uporządkować informacje. Możesz też korzystać z notatek, ale oczywiście nie musisz.
- 2Przyglądamy się konkretnym sytuacjom
Kiedy mówisz „nie potrafię się skupić”, chcę zrozumieć, jak wygląda to u Ciebie. Zapytam o przykłady, ich częstotliwość i konsekwencje (Adamou i wsp., 2024).
- 3Dlaczego pytam o dzieciństwo?
ADHD jest zaburzeniem neurorozwojowym - nie oznacza to, że już wtedy musiała zostać postawiona diagnoza. Porozmawiamy o szkole, codziennych obowiązkach i wsparciu, którego potrzebowałaś/eś (Gondek i wsp., 2025).
- 4Dobre wyniki też mają swoją historię
Interesuje mnie nie tylko to, co osiągasz, ale również ile wysiłku Cię to kosztuje. Dobre osiągnięcia nie wykluczają ADHD. Wsparcie i wypracowane strategie mogą zmniejszać widoczność trudności, dlatego przyjrzymy się także temu, co stoi za Twoimi wynikami (Young i wsp., 2020).
- 5Patrzymy na Twoją codzienność
Zapytam o pracę lub naukę, dom i relacje. Istotne są objawy w różnych środowiskach oraz ich wpływ na funkcjonowanie (Kooij i wsp., 2019). Chcę poznać zarówno to, co sprawia Ci trudność, jak i to, co pomaga - przypomnienia, wsparcie bliskich czy stały plan dnia.
- 6Sprawdzamy też inne możliwe przyczyny
Trudności przypominające objawy ADHD mogą wiązać się także z depresją, lękiem, problemami ze snem, stresem lub zdrowiem (NIMH, 2024). Dlatego zapytam Cię o samopoczucie, o to, od kiedy masz trudności oraz co je nasila. Sprawdzimy też, czy ADHD może współwystępować z innymi zaburzeniami - jedno rozpoznanie nie wyklucza drugiego (Kooij i wsp., 2019).
Zależy mi, żebyś rozumiał/a wnioski: co przemawia za ADHD, czego nie udało się ustalić i jakie dalsze kroki warto rozważyć. Omówienie wyników i dalszego postępowania jest częścią procesu diagnostycznego (Adamou i wsp., 2024).
- Co oznacza ten wynik?
- Jak łączy się z trudnościami, o których rozmawialiśmy?
- Czy potrzebuję dodatkowej konsultacji?
- Jak mogę uzyskać pomoc w codziennym funkcjonowaniu?
Po zakończeniu diagnostyki otrzymasz opinię psychologiczną opisującą przeprowadzoną ocenę, wnioski i zalecenia. Jeżeli rozważasz leczenie farmakologiczne, możesz przedstawić ją psychiatrze. Lekarz przeprowadzi własną ocenę zdrowotną oraz omówi z Tobą możliwości leczenia.
Moim celem jest rzetelne zrozumienie Twoich trudności. Jeżeli nie będzie wystarczających podstaw do potwierdzenia ADHD, omówimy wnioski i to, czy warto pogłębić ocenę w innym kierunku.
Zasługujesz na wsparcie również wtedy, gdy nie spełniasz kryteriów rozpoznania ADHD.
Jeśli chcesz, napisz krótką notatkę. Wystarczy kilka punktów:
Na etapie diagnostyki mogą przydać się:
Nie musisz mieć pewności, że to ADHD. Wystarczy, że chcesz lepiej zrozumieć swoje trudności.
Podczas spotkania pomogę Ci uporządkować to, czego doświadczasz, i wspólnie ustalimy, czy warto rozpocząć diagnostykę, czy na tym etapie lepiej zająć się Twoimi trudnościami w inny sposób.
Możesz przyjść z pytaniami, notatkami albo po prostu zacząć opowiadać.
Cena obejmuje przygotowanie opinii psychologicznej.
W bardziej złożonych przypadkach rzetelna ocena może wymagać dodatkowych spotkań, płatnych zgodnie z cennikiem. Jeśli będzie taka potrzeba, omówimy ją przed ustaleniem kolejnych terminów.
Nazywam się Klara Roterska, jestem psycholożką i seksuolożką.
W 2020 roku otrzymałam diagnozę ADHD. Od tego czasu pogłębiam wiedzę na jego temat i rozwijam swoje kompetencje w tym obszarze, łącząc osobiste doświadczenie z zainteresowaniami naukowymi i pracą zawodową.
Jeśli chcesz lepiej zrozumieć siebie i to, czego doświadczasz lub potrzebujesz wsparcia w tym, z czym się mierzysz – zapraszam na konsultację ADHD.
Wywiad diagnostyczny może odbywać się przez wideokonsultację. Standard AQAS dopuszcza taką formę, wymagając bezpośredniej rozmowy i możliwości dopytywania o doświadczenia.
Sam formularz internetowy nie zastępuje takiej oceny (Adamou i wsp., 2024).
Spokojne siedzenie podczas konsultacji nie wyklucza ADHD. Ocenie podlega szersza historia funkcjonowania, a nie wyłącznie zachowanie podczas jednej rozmowy (Kooij i wsp., 2019).
Jeśli je masz, mogą pomóc. Jeżeli ich nie masz, powiedz o tym. Omówimy, jakie informacje są dostępne i na ile pozwalają sformułować wiarygodne wnioski (Kooij i wsp., 2019).
Może być powodem do konsultacji, ale nie zastępuje pełnej oceny klinicznej (NICE, 2018; Kessler i wsp., 2005).
Być może od lat próbujesz lepiej planować, bardziej się mobilizować albo znaleźć system, który wreszcie zadziała. Być może dopiero zaczynasz zauważać, że pewne trudności powtarzają się niezależnie od Twoich starań.
Nie musisz przed spotkaniem wiedzieć, czy to ADHD. Możesz przyjść z pytaniem: „Co się ze mną dzieje i jak mogę sobie pomóc?”.
Podczas konsultacji przyjrzymy się temu, czego doświadczasz, uporządkujemy najważniejsze informacje i omówimy dalsze kroki. Jest też miejsce na obawy dotyczące samej diagnozy i tego, co mogłaby dla Ciebie oznaczać.
© Klara Roterska. Wszelkie prawa zastrzeżone.
Teksty publikowane na blogu stanowią własność intelektualną i podlegają ochronie prawa autorskiego. Ich kopiowanie, rozpowszechnianie i wykorzystywanie wymaga uprzedniej zgody, z wyjątkiem przypadków dozwolonych przez prawo. Cytując fragmenty, należy podać imię i nazwisko autorki oraz źródło wraz z linkiem do oryginalnego artykułu.
„Największym odkryciem mojego pokolenia jest to,
że człowiek może zmienić swoje życie, zmieniając sposób myślenia."
